๑๗๔. ความอดทน (我慢 gaman) สไตล์ญี่ปุ่น

ความอดทน (我慢 gaman) สไตล์ญี่ปุ่น

หนังสือ Getting Along with the Japanese เขียนโดย Kate Elwood บรรยายภาพความอดทน หรือ gaman (我慢) ตามแบบฉบับของชาวญี่ปุ่นเอาไว้อย่างน่าสนใจ

Kate Elwood เล่าว่า ชาวตะวันตกมักจะเปลี่ยนงานอยู่บ่อยครั้ง เป็นวัฒนธรรมการทำงานที่ยอมรับกันว่าเป็นเรื่องปกติ ต่างจากชาวญี่ปุ่นที่มักจะให้คุณค่ากับการทำงานเดิมอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะพึงพอใจต่องานที่ทำหรือไม่ก็ตาม ดังสุภาษิตญี่ปุ่นบทหนึ่งกล่าวว่า “หินที่กลิ้งไปมาอยู่เสมอ ย่อมไร้ซึ่งมอสงาม” ทั้งนี้ ชาวญี่ปุ่นถือกันว่า มอส (พืชในตระกูลตะไคร่น้ำ) เป็นพืชที่มีความงดงาม พบเห็นได้บ่อยๆ ตามสวนเซ็น

ความอดทนต่อความยากลำบาก เป็นหัวใจสำคัญประการหนึ่งในการทำงานของชาวญี่ปุ่น สุภาษิตญี่ปุ่นอีกบทหนึ่งกล่าวว่า “นั่งบนหินสามปี ย่อมรู้สึกอุ่น” สื่อความหมายว่า ความอดทนอดกลั้น ความมุมานะบากบั่น ย่อมนำความสำเร็จมาให้ แนวคิดดังกล่าวนี้สอนให้บุคคลรู้จักอดทนและเรียนรู้แม้ในสถานการณ์ที่ยากลำบาก

ในสายตาของชาวญี่ปุ่น ความอดทนอดกลั้นโดยไม่ปริปากบ่น ถือเป็นคุณลักษณะที่น่าชื่นชม ส่วนคนที่เหยียบขี้ไก่ไม่ฝ่อ ทำงานจับจดและบ่นเบื่ออยู่ตลอดเวลา ถือเป็นพฤติกรรมที่เห็นแก่ตัวและน่ารังเกียจ

หลายคนคงเคยดูภาพยนตร์ญี่ปุ่นเรื่อง Departure เรื่องราวของนักดนตรีเชลโช่ที่ชีวิตพลิกผันจนต้องมาเป็น “คนแต่งศพ” ซึ่งเป็นอาชีพที่น่ารังเกียจ เพราะต้องทำงานเกี่ยวข้องกับคนตายอยู่ตลอดเวลา ในตอนเริ่มต้น ตัวเอกของเรื่องทำงานนี้ทั้งที่ไม่ชอบ คิดจะลาออกอยู่หลายครั้ง แต่ด้วยความอดทนอดกลั้นและตั้งใจทำงาน ในที่สุดก็ได้พิสูจน์ตัวเองว่า นี่เป็นงานที่ทรงคุณค่า เหมาะสมกับตัวเขามากที่สุด

ชาวญี่ปุ่นมองว่า การยอมแพ้อะไรง่ายๆ บ่งบอกว่าบุคคลผู้นั้นขาดวุฒิภาวะที่เหมาะสม (immature) เหมือนเด็กที่ไม่รู้จักโต นั่นเป็นเหตุผลที่อธิบายว่า เพราะเหตุใดชาวญี่ปุ่นจึงอดทนทำงานเดิมอย่างต่อเนื่อง ถึงแม้ว่างานที่ทำนั้นดูจะเกินความสามารถ หรือให้ผลไม่เป็นที่พึงพอใจเท่าที่ควร ซึ่งหากเป็นชาวตะวันตกก็อาจจะล้มเลิกความตั้งใจแล้วเริ่มต้นทำงานอื่นแทน แต่ชาวญี่ปุ่นมักจะอ้างว่า “เพราะมันเป็นสิ่งที่ฉันเลือกเอง ..” จึงต้องพยายามทำให้ดีที่สุด

ถ้าอย่างนั้น หมายความว่าชาวญี่ปุ่นไม่เปลี่ยนงานเลยอย่างนั้นหรือ ? เปล่าเลย การเปลี่ยนงานก็มีให้เห็นอยู่เหมือนกัน แต่ก็ต้องแลกกับภาพลักษณ์บางอย่างที่เสียไป เช่น หากพนักงานบริษัทแห่งหนึ่งได้รับข้อเสนอที่ดีกว่าจากบริษัทอื่น ทั้งที่เพิ่งจะทำงานในบริษัทเดิมมาไม่ถึงปี พนักงานคนนั้นก็อาจจะตัดสินใจย้ายบริษัทเพื่อรับข้อเสนอที่ดีกว่าได้ แต่สังคมภายนอกอาจจะมองว่าพนักงานคนนั้นไม่มีความอดทนมากพอจึงต้องเปลี่ยนงาน และผู้ที่เปลี่ยนงานอยู่บ่อยๆ ก็อาจถูกผู้บริหารมองในแง่ลบได้เช่นกัน

อย่างไรก็ตาม ถึงแม้ว่า ความอดทน หรือ gaman เป็นคุณสมบัติที่ดี แต่บางครั้งก็ถูกใช้เป็นข้ออ้างของคนที่ยอมจำนนต่อชะตาชีวิต ทำนองเดียวกับการบอกว่า “ก็มันช่วยไม่ได้นี่นา ..” แล้วก็ยอมรับสภาพของตนเองต่อไป ไม่กล้าเผชิญกับสิ่งใหม่ ซึ่งความจริงแล้วการอ้าง gaman ในลักษณะนี้ถือว่าผิดวิสัยเป็นอย่างยิ่ง

หัวใจสำคัญของความอดทนต่อความยากลำบาก ไม่ใช่การยอมรับสภาพปัญหาโดยไม่พยายามแก้ไข แต่เป็นความอดทนต่ออุปสรรคในชีวิตซึ่งเป็นเสมือนบททดสอบจิตใจของเรา

ความอดทนสอนให้เราไม่ท้อถอยจนกว่าจะก้าวพ้นอุปสรรคเหล่านั้นได้ด้วยตัวของเราเอง พร้อมกันนั้นก็เปิดโอกาสให้เราได้เรียนรู้ศักยภาพและขีดความสามารถของเราไปในตัว

อ้างอิง: Kate Elwood. Getting Along with the Japanese, 2001

ศัพทานุกรม

  • 石の上にも三年 (ishi no ue ni mo sannen) – Also (sit) on stone for three years
  • 決めたことですから (kimeta koto desu kara) – Because it’s something I decided to do ..
  • 仕方がない (shikata ga nai) – It can’t be helped

อักษรคันจิของคำว่า gaman แปลว่า ความอดทน

Leave a comment

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: