๑๕๓. ที่จริงแล้ว เราทุกคนเป็นเพื่อนกัน

ในตอนเช้าหลังเข้าทำงาน ผมมักจะแวะไปที่ห้องเตรียมอุปกรณ์ แล็บกรอสส์ ชั้น ๔ อาคารศรีสวรินทิรา นั่งจิบกาแฟบ้าง อ่านหนังสือพิมพ์บ้าง หรือไม่ก็นั่งคุยกับเจ้าหน้าที่ในห้องนั้น ทั้งที่เป็นหัวหน้างานและเจ้าหน้าดูแลร่างอาจารย์ใหญ่

ในตอนเย็นหลังเลิกงาน ผมมักจะแวะไปนั่งคุยกับพี่ๆ เจ้าหน้าที่ที่ใต้หอชาย – หอมหิตลาคาร – หอที่ผมคุ้นเคยมาตั้งแต่ตอนยังเป็นนักเรียนแพทย์ หอที่ผมเคยใช้ชีวิตอยู่ตลอดการเรียนที่ศิริราช

บางครั้งไม่ได้นั่งคุยเพียงอย่างเดียว ยังเอาข้าวปลาอาหารไปนั่งกินที่นั่นด้วย ซึ่งพี่ๆ เจ้าหน้าที่ก็ใจดี แบ่งปันกับข้าวหลายๆ อย่างให้ได้กินร่วมกัน เพิ่มความหลากหลายในอาหารมื้อนั้นได้อีกมาก

เมื่อก่อนพี่ๆ เจ้าหน้าที่เรียกผมว่าหมอ (ตามธรรมเนียมของที่นี่ เราให้เกียรตินักเรียนแพทย์ในฐานะหมอเสมอ) หรือบางคนที่สนิทก็เรียกชื่อเฉยๆ; ตอนนี้พี่ๆ หลายคนเรียกผมว่าอาจารย์ แต่ผมไม่ค่อยจะคุ้นกับคำๆ นี้สักเท่าไหร่

มันฟังดูห่างเหินจนเกินไป ..

ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต

ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของสังคม ความสัมพันธ์ของผู้คนดูจะมีมิติที่ซับซ้อนมากขึ้นทุกที จากเดิมที่เคยอยู่กันอย่างง่ายๆ ทักทายกันด้วยความคุ้นเคย กลับเปลี่ยนรูปแบบไปสู่ความเป็นทางการ มีกรอบมีกฏเกณฑ์มากมาย จนคล้ายจะไม่รู้จักกัน ทั้งที่ยืนอยู่ข้างๆ กันนั้นเอง

ไม่ใช่ว่ากรอบหรือกฏเกณฑ์เป็นเรื่องไม่ดี มันก็มีความดีอยู่ในแบบของมัน แต่ทุกอย่างย่อมมีผลดีผลเสียร่วมกันเสมอ อยู่ที่ว่าเราต้องการอะไรมากกว่ากัน เหมือนอย่างเพลงของอัศนีย์-วสันต์ที่ร้องว่า “ได้อย่าง ก็ต้องเสียอย่าง”

เมื่อสังคมซับซ้อน เต็มไปด้วยผู้คนอย่างนี้ จึงเกิดระบบการแบ่งงานกันทำขึ้นมา เพราะเหตุว่าขอบเขตของสังคมนั้นกว้างขวางมาก และแต่ละคนย่อมเชี่ยวชาญในเรื่องที่แตกต่างกัน การแบ่งงานกันทำตามความเชี่ยวชาญเฉพาะอย่างก็ดูจะเป็นเรื่องที่เหมาะสมดี

ให้แต่ละคนได้ทำในสิ่งที่รัก สิ่งที่ชอบ ประกอบส่วนย่อยเข้าหาส่วนรวม เหมือนกับฟันเฟืองแต่ละตัวที่อยู่คนละตำแหน่ง หมุนไปคนละทาง แต่ท้ายที่สุดเครื่องจักรทั้งเครื่องก็ทำงานได้อย่างราบรื่น

เพราะความหลากหลายที่ซ่อนเร้นอยู่ในความกลมกลืนนั้นเองที่ทำให้ทุกอย่างเดินหน้าได้ ในแง่นี้ความหลากหลายจึงไม่ใช่ปัญหา ตราบใดที่เราอยู่ร่วมกันด้วยจุดมุ่งหมายเพื่อส่วนรวม

ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต

ผมไม่แน่ใจว่า ณ จุดใดของวัฒนธรรม ที่ทำให้ความหลากหลายถูกจัดลำดับขั้น (hierarchy) โดยอ้างว่าสิ่งต่างๆ มีคุณค่าไม่เท่าเทียมกัน ไม่แน่ใจด้วยซ้ำว่าคุณค่าที่ว่านั้นใช้มาตรฐานหรือกฏเกณฑ์ใดเป็นตัวชี้วัด

แต่ถึงจะเป็นอย่างนั้นก็ดูเหมือนจะไม่มีใครตั้งข้อสงสัยในเรื่องเรื่องนี้ เรายังคงยอมรับข้อกำหนดนั้นโดยดุษณี และในหลายครั้งยังหยิบยกมาเป็นเรื่องเย้ยหยัน ดูถูกเหยียดหยามกันได้อย่างหน้าตาเฉย

ผมย้อนกลับมามองดูชีวิตประจำวันของตัวเอง ผมมองไปถึงความสำคัญของเจ้าหน้าที่ที่ห้องแล็บกรอสส์ เจ้าหน้าที่หอ หรือมองกว้างไปถึงคนอื่นๆ ทั่วไปที่อาจจะยังไม่มีโอกาสได้ยืนอยู่บนจุดสูงสุดของลำดับขั้นตามระบบคุณค่าในสังคม แต่ก็หาได้ไร้ความสำคัญ ไร้ตำแหน่งแห่งที่ในสังคมไม่

ถึงแม้เขายังไม่มีโอกาส แต่ใช่ว่าเราจะต้องเย้ยหยัน หรือเลือกปฏิบัติกับเขาอย่างด้อยค่าเพียงเพราะเราหลงคิดไปเอาว่าเขาเป็นคนทำงาน เป็นคนที่ยืนอยู่คนละระดับกับเรา ทั้งที่ความจริงแล้วเขามีฐานะเป็นส่วนหนึ่งของสังคมไม่ต่างไปจากเรา เพียงแต่มีหน้าที่ที่แตกต่างกันเท่านั้น

กล่าวให้ถูกต้อง ไม่ว่าเขาจะมีหน้าที่อะไรก็ตาม แต่เขาก็เป็นคนเหมือนๆ กันกับเรา

ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต

ถึงแม้เราจะอยู่ในสังคมที่มีลำดับขั้นโดยไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ แต่ในลำดับขั้นดังกล่าวนั้นก็ใช่ว่าจะมีศักดิ์ศรีที่ด้อยไปกว่ากัน แต่ละงานมีคุณค่าในตัวของมันเอง เป็นคุณค่าที่แตกต่างกัน ไม่ใช่คุณค่าที่สูงหรือต่ำไปกว่ากัน

ลำดับสายงานเป็นคนละเรื่องกับลำดับศักดิ์ศรี ไม่ควรจะหยิบยกเป็นเหตุของการดูถูกเหยียดหยาม หรือเย้ยหยันกันโดยประการทั้งปวง ในทางตรงกันข้าม เราควรให้เกียรติในฐานะที่เขาเป็นคนเหมือนกับเรา และยิ่งควรนับถือในฐานะที่เขาทำงานในส่วนที่เราไม่มีความสามารถจะกระทำได้อย่างนั้น

เมื่อเราก้าวพ้นพันธการเชิงความคิด ก้าวพ้นการเย้ยหยันอย่างนั้นได้ เราก็จะพูดคุยกับเขาได้อย่างสนิทใจ ในฐานะของคนที่มีความเท่าเทียมกัน

ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต

ลดละความถือตัวลงไป เปิดใจรับรู้คุณค่าของทุกๆ งานอย่างเท่าเทียม จิตใจของเราจะเบิกบานและผ่อนคลาย

เพราะแท้ที่จริงแล้ว เราทุกคนก็เป็นเพื่อนกันนั้นเอง

เพียงถ้อยคำธรรมดา ที่กลั่นกรองออกมาจากหัวใจ

Leave a comment

2 Comments

  1. จุดที่เริ่มมีวัฒนธรรม?

    Like

    Reply
  2. เป็นไปได้ครับคุณพอ พอพิมพ์เสร็จแล้วก็นึกถึงเรื่องวรรณะในศาสนาพราหมณ์ขึ้นมาทันที

    Like

    Reply

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: